hawk-onDen 28. februar 2026, ein vanleg laurdag som er fyrste arbeidsdag i den iranske veka, sende Hossein dottera si Zahra på skulen. Shajareh Tayyebeh-skulen i Minab ligg i Hormozgan-provinsen, ikkje langt frå Persiabukta. Klokka var rundt ti om morgonen. Då dei fyrste amerikansk-israelske angrepa byrja, ringde skulen for å seie at Zahra hadde overlevd det fyrste treffet. Hossein sette seg i bilen. Han rakk det ikkje. Medan han køyrde, vart skulen råka på nytt, og dottera døydde [2].
Læraren og rektor hadde leidd dei overlevande borna inn i ein bønnesal for å søkje ly. Det var bønnesalen som vart råka av det andre treffet. Etter måten ordføraren i Minab og det iranske utdanningsdepartementet skildrar det, vart skulen råka tre gonger til saman. Guteseksjonen stod framleis delvis oppe etterpå. Det var jentesida som forsvann.
Mellom 165 og 180 menneske døydde. Minst 108 av dei var born, dei fleste mellom sju og tolv år. Eg kunne ha late vere å skrive namna deira, og halde meg til tala, slik rapportane ofte gjer. Men Ehsan Saleminia var seks. Fatemeh Zahra Karimi var sju. Zeynab Bahrami var ti. Reza Ranjbar var seks. Dette er ikkje pynt på ein analyse. Det er sjølve poenget med han, for spørsmålet eg vil stille er ikkje kva gjekk gale, men kven tok avgjerda om å sleppe bomba. Og svaret, slik systemet er bygd, er at det gjorde eigentleg ingen [2][3].
Maskina som aldri søv
For å skjøne Minab må ein fyrst skjøne kva slags maskineri som låg bak [4]. Det amerikanske militæret nytta eit system som heiter Maven Smart System til å planleggje det dei kalla Operation Epic Fury. Maven er programvare som er laga for å effektivisere målutveljinga og kraftig redusere talet på menneske som er involverte i han. Systemet kan produsere tusen målpakkar i timen. I løpet av dei to fyrste vekene av krigen sa det amerikanske militæret sjølv at det hadde råka 6 000 mål i Iran [1].
Tusen mål i timen. Tenk over kva det talet inneber. Det er eitt mål kvart 3,6 sekund, døgnet rundt, utan pause. Ingen menneskeleg analytikar, ingen kommandør, ingen juridisk rådgjevar kan vurdere eit mål på 3,6 sekund. Det er ikkje tid til å opne ei satellittfoto og sjå etter eit skuleskilt, eller born som leikar i ein skulegard. Det er knapt tid til å lese koordinatane.
Skulen i Minab hadde ein gong lege innanfor murane til ein marinebase for Revolusjonsgarden. Ein mur kom opp ein gong mellom 2013 og 2016, og skilde skulen frå basen. Sidan har skulen vore ein sjølvstendig institusjon med eiga nettside og eigne sosiale medium. Men i målsettet som Maven arbeidde ut frå, ser det ut til at skulen framleis låg inne som ein del av det militære komplekset. Informasjonen var utdatert, og systemet hadde ingen måte å oppdage det på [6].
Her er det freistande å seie at AI-en gjorde ein feil. Men det er ei for snill skildring, og ho leier oss på villspor.
Feilen er ikkje poenget
AI gjer feil. Pentagon sine eigne tal viser at Maven kan kjenne att objekt med om lag 60 prosent treffsikkerheit, mot 84 prosent for menneskelege analytikarar. Under dårlege tilhøve, som dårleg vêr eller dårleg sikt, fell treffsikkerheita til under 30 prosent. Dette er ikkje løyndom. Det stod i ein Bloomberg-rapport alt i 2024.
Men menneske gjer òg feil. I 2013 råka eit droneåtak eit bryllaupsfølgje i Jemen og drap minst tolv. Under tilbaketrekkinga frå Afghanistan i 2021 drap eit droneåtak ti sivile, dei fleste born. I begge tilfella trudde operatørane at dei skaut mot militære mål. Feil i krig er ikkje noko nytt, og dei er ikkje eit produkt av AI.
Så om både menneske og maskiner gjer feil, kvar ligg då skilnaden? Han ligg ikkje i feilraten. Han ligg i kva som skjer etterpå.
Når eit menneske vel feil mål, kan det militære gå tilbake, sjå på avgjerda, finne ut kvifor ho vart teken, plassere ansvar, og endre opplæring eller prosedyrar. Det finst ei avgjerd å granske. Det finst ein person som tok ho. Med AI er dette mykje vanskelegare, fordi systema i stor grad er ein svart boks. Sjølv dei som byggjer og vedlikeheld modellane veit ikkje alltid kvifor dei produserer eit bestemt svar i eit bestemt augneblink. Det finst inga grunngjeving å granske, fordi det aldri vart formulert noka grunngjeving.
Dette er den verkelege skilnaden. Ikkje at maskina tek feil oftare, men at feilen hennar er uangripeleg.
Mennesket i sløyfa, eller fikenbladet i sløyfa
Forsvararane av desse systema vil seie at det alltid er eit menneske i sløyfa. Human in the loop. Det er mennesket som tek den endelege avgjerda, heiter det, og maskina berre føreslår. På papiret er det rett [5].
I praksis fungerer deliberat måltrefning gjennom ei kjede av menneske: analytikarar som går gjennom etterretningsstraumar, kommandørar som vurderer om målet er tilgjengeleg og lovleg, og juridiske rådgjevarar som stadfester at åtaket er i samsvar med internasjonal humanitærrett. Dette er kjeda som skal sikre at ein skule ikkje vert bomba.
Men under den noverande administrasjonen er to av desse ledda deliberat komprimerte. Kommandørens vurdering av lovlegheit er kutta ned. Den juridiske kontrollen er forenkla. Det er ein politisk avgjerd, ikkje ei teknisk naudsynt avgjerd. Nokon valde å gjere kjeda kortare.
Når kjeda er kort nok, og talet på mål er høgt nok, vert mennesket i sløyfa redusert til ein som stadfester. Han har ikkje tid til å overprøve. Han har knapt tid til å lese. Funksjonen hans er ikkje lenger å vurdere, men å klikke. Og når funksjonen er å klikke, er han ikkje lenger ein brems. Han er eit fikenblad. Han gjev systemet eit menneskeleg andlet utan å gje det menneskeleg dømmekraft.
Dette er kjernen i argumentet mitt, og eg vil vere tydeleg på det: problemet er ikkje at mennesket vart fjerna frå sløyfa. Problemet er at mennesket vart verande i sløyfa som ein juridisk konstruksjon, slik at systemet kunne halde fram med å fungere medan ansvaret forsvann. Mennesket er der nettopp for at ingen skal kunne seie at maskina handla åleine. Men han er ikkje der for å stoppe noko.
Petrov, eller mannen som sa nei
Det finst eit motbilete, og det er verdt å dvele ved.
Den 26. september 1983 sat ein sovjetisk offiser ved namn Stanislav Petrov i ein bunker utanfor Moskva. Det sovjetiske tidlege åtvaringssystemet melde at USA hadde skote opp fleire interkontinentale missil. Protokollen var klar: Petrov skulle melde vidare oppover, og Sovjetunionen ville svare med eit motåtak. Det ville ha vorte ein atomkrig.
Petrov melde ikkje vidare. Han vurderte at det måtte vere ein systemfeil, fordi eit verkeleg amerikansk åtak ville ha involvert langt fleire missil enn det systemet viste. Han hadde rett. Det var sollys som reflekterte i skyene over Nord-Dakota, mistolka av satellittsensorane. Eit menneske overstyrte maskina, og verda gjekk vidare.
No integrerer USA, Russland og Kina AI i nettopp slike tidlege åtvaringssystem for kjernefysiske våpen. Og her kjem spørsmålet som bind alt saman: kva skjer med Petrov i eit slikt system? Kva skjer når mennesket som skulle ha sagt nei, dette stemmer ikkje, er effektivisert vekk, eller berre har 3,6 sekund på seg, eller har lært at maskina som regel har rett og at det å overprøve ho er meir bry enn det er verdt?
Petrov redda verda ved å gjere det maskina ikkje kunne: han tvilte. Han kjende den instinktive kjensla av at noko ikkje stemte, vent, lat oss sjekke ein gong til. Det er denne dømmekrafta AI manglar, og det er denne dømmekrafta dei komprimerte avgjerdsrekkene gjer det umogleg å bruke. Maven kan ikkje tvile. Og mennesket som kunne, har ikkje fått tid.
Ansvaret som forsvann med vilje
Lat meg samle trådane.
Det er lett å lese Minab som ei forteljing om teknologi som gjekk for langt. Maskina tok over, mennesket mista kontrollen, og borna betalte prisen. Det er ei trøystande forteljing, fordi ho gjer ingen ansvarleg. Teknologien berre skar seg, slik teknologi gjer.
Men det er feil forteljing. Maven tok ikkje over noko. Maven gjorde nøyaktig det han var bygd for å gjere: produsere mål raskare enn menneske kan vurdere dei. Menneska som bygde systemet, og menneska som komprimerte kontrollkjeda, gjorde det med opne auge. Dei valde fart framfor kontroll. Dei valde skala framfor vurdering. Og effekten av desse vala, kanskje den tilsikta effekten, var at ingen einskild person nokon gong tek ei avgjerd som kan tilskrivast dei.
Hannah Arendt skreiv om korleis det vonde kan verte banalt, korleis det kan utførast av menneske som berre gjer jobben sin, fyller ut skjema, følgjer prosedyrar, og aldri kjenner seg ansvarlege fordi avgjerda alltid låg ein annan stad. Det byråkratiske maskineriet spreidde ansvaret så tynt utover at det forsvann. AI-styrt måltrefning er denne logikken sett i system og forsterka med teknologi. Avstanden mellom handling og ansvar er ikkje lenger berre byråkratisk. Han er algoritmisk.
Då Futurism spurde Pentagon om AI vart brukt til å velje skulen i Minab som mål, vart dei sende vidare til CENTCOM, som svara at dei ikkje hadde noko å kome med [7]. Trump-administrasjonen gav fyrst Iran skulda, utan å leggje fram bevis. Seinare sa USA at dei granskar saka. Washington Post har rapportert at skulen stod på ei amerikansk målliste [8]. Senatsdemokratane har skrive til forsvarsministeren og bede om klårleik kring eventuell bruk av AI i målutveljinga [9]. Og svaret, det verkelege svaret, er stille. Ikkje fordi nokon løyner det, men fordi det kanskje ikkje finst eit svar av den typen vi leitar etter. Det finst inga hand på avtrekkjaren. Det finst berre eit system, og eit menneske som klikka, og ei målliste som ingen hadde oppdatert.
Det er dette som skil denne teksten frå vanleg AI-skepsis. Eg trur ikkje maskina vil reise seg og ta over. Eg trur menneske vil halde fram med å byggje maskiner som tek ansvaret frå dei, fordi det er behageleg å sleppe å svare for det ein gjer. Minab var ikkje ein teknisk svikt. Minab var eit politisk val om korleis krig skal førast, og kven som skal kunne stillast til ansvar når han går gale. Svaret dei valde, var: ingen [3].
Memen som spreidde seg etterpå, viser ein AI som seier du har heilt rett, eg skulle ikkje ha sleppt dei bombene, det er min feil. Det er morosamt fordi det er absurd. Ein AI kan ikkje ta ansvar. Men det verkelege mareritt er ikkje at maskina seier det er min feil. Det er at ingen seier det. Det er at det aldri kjem ei orsaking, fordi systemet er bygd så grundig at det ikkje finst nokon som har noko å orsake.
Hundre og åtte born døydde i Minab. Og ingen tok avgjerda.
Denne teksten høyrer til ein serie om teknologi, makt og ansvar. Tidlegare artiklar har teke for seg Palantir og Maven-systemet, techno-autoritære rammeverk, og den strukturelle logikken i moderne overvaking.
Kjelder
B1 [1] C. Dickstein, “Deadly Iran school strike casts shadow over Pentagon’s AI targeting push,” Military Times, 24. mars 2026. [Accessed: 25. juni 2026].
C1 [2] Wikipedia, “2026 Minab school attack,” Wikipedia, 2026. [Accessed: 25. juni 2026]. Samleartikkel om hendingsforløpet, dødstalet og namn på offer.
B1 [3] W. Bunch, “AI error or not, Iran school bombing is a permanent stain on America’s soul,” The Philadelphia Inquirer, 8. mars 2026.
A2 [4] Chatham House, “The Iran war highlights the creeping use of AI in warfare,” Chatham House, 27. mars 2026. [Accessed: 25. juni 2026].
B2 [5] N. Grossman, “AI Targeting Needs a Human Eye,” Foreign Policy, 14. april 2026.
C1 [6] M. Sukhareva, “Did AI Misidentify the Minab School?,” Substack, 7. mars 2026. Uavhengig OSINT-analyse av kartdata og skulens eigarstatus; stadfesta av satellittbiletanalyse frå NPR, CBC og CNN.
C1 [7] “Pentagon Refuses to Say If AI Was Used to Select Elementary School as Bombing Target,” Futurism, 6. mars 2026.
B1 [8] “U.S. target list may have mistaken Iranian elementary school as military site,” The Washington Post, 11. mars 2026. [Accessed: 25. juni 2026].
A2 [9] C. Schumer et al., “Letter to Secretary Hegseth on Minab School Bombing and Civilian Casualties in Iran,” Senate Democratic Leadership, 11. mars 2026. 41 senatorar kravde svar om bruk av AI-målsystem, inkludert Maven.